گاهی در اقتصادسنجی مشاهدات مورد مطالعه مستقل نیستند و وابستگی آن ها ناشی از موقعیت قرار گرفتن مشاهدات در فضای مورد مطالعه است. برای تحلیل این نوع از داده ها از مدل های رگرسیونی فضایی استفاده می شود. به دلیل وجود تعداد زیاد پارامتر در این مدل ها، برای به دست آوردن برآوردهای ماکسیمم درستنمایی از الگوریتم های تکرار شونده استفاده می شود که با مشکل پیچیدگی محاسبات مواجه است. علاوه بر این در مطالعات اقتصادی تعداد داده ها زیاد است که استفاده از رهیافت بیزی مفید به نظر می رسد. هدف استفاده از رهیافت های بیزی و ماکسیمم درستنمایی برای برآورد پارامترهای سه مدل معروف اقتصادسنجی فضایی و مقایسه عملکرد این دو رهیافت و مقایسه کارایی سه مدل و در نهایت پیاده سازی مدل ها و روش ها برروی دو مجموعه داده است. در هر دو مجموعه داده مشاهده می شود که نتایج رهیافت بیزی نسبت به رهیافت درستنمایی از دقت بهتری برخوردار است.

در این مقاله تأثیر تغییرات نرخ ارز بر روی قیمت های بخش صنعت در سطح های کلی و زیربخش های آن، طی دوره زمانی بهار 1375 الی تابستان 1402 با استفاده از الگوهای خودرگرسیونی برداری با روش برآورد بیزی مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج نشان می دهد که در سطح کل صنعت واکنش شاخص های قیمت کالاهای وارداتی و صادراتی به یک شوک ارزی یکسان نیست. شاخص قیمت کالاهای وارداتی (5/76 درصد) و بعد از آن کالاهای صادراتی (3/32 درصد) در سال اول بیشترین افزایش را نسبت به سایر شاخص های قیمت دارند. همچنین شوک بازار ارز موجب افزایش تورم شاخص قیمت کالاهای صنعتی می شود. اثرپذیری شاخص قیمت کالاهای صنعتی از شوک ارزی در ماههای ابتدایی بسیار شبیه به اثرپذیری قیمت کالاهای وارداتی است به طوری که در سال اول به اوج خود می رسد اما پس از آن به تدریج تا پایان سال دوم اثر نرخ ارز بر قیمت کالاهای صنعتی از بین می رود. می توان نتیجه گرفت که اثر انتقالی نرخ ارز به قیمت های داخلی در بخش صنعت ناقص است. همچنین نتایج نشان داد که صنایع «تولید زغال سنگ- پالایشگاههای نفت»، «تولید ابزار پزشکی، اپتیکی، ...»، و «تولید رادیو و تلویزیون و دستگاه ها» بیشترین واکنش و در مقابل، به ترتیب صنایع «تولید منسوجات»، «دباغی و عمل آوردن چرم و ساخت کیف و چمدان» و «تولید پوشاک عمل آوردن و رنگ کردن پوست خزدار» کمترین میزان واکنش به شوک بازار ارز را نشان می دهند. از آنجایی که افزایش نرخ ارز سبب افزایش هزینه های تولید و افزایش قیمت محصولات می شود. تداوم تثبیت بازار ارز ابزاری جهت کاهش نرخ تورم از این مسیر می شود.

هدف کلی این مقاله بررسی و شناخت عواملی است که منجر به پذیرش کشت ارقام پر بازده گندم توسط زارعین گردیده است. هدف دیگر این مقاله در نظر گرفتن تاثیرات همسایگی بر تصمیم گیری زارعین در خصوص پذیرش رقم گندم، به صورت داده های فضایی می باشد. برای این منظور از مدل انتخاب گسسته پروبیت فضایی و برای برآورد این مدل از روش بیز با کمک نرم افزار MATLAB استفاده گردید. آمار و اطلاعات مورد استفاده از 214 گندم کار بخش مرکزی شهرستان قزوین با روش نمونه گیری تصادفی ساده در تابستان سال 1391 جمع آوری گردید. نتایج حاصل از برآورد مدل ها با استفاده از روش بیز نشان داد که متغیرهای ارتباط با تعاونی تولید روستایی، تجربه، سن، میزان تولید گندم و ضریب اتورگرسیو فضایی بر پذیرش رقم پربازده گندم تاثیرگذار هستند.

داده های حاصل از اندازه گیری شاخص های مالی و اقتصادی، مانند قیمت مسکن، عموما به طور فضایی همبسته و ناهمگن هستند. مدل های اقتصادسنجی فضایی برای لحاظ کردن وابستگی موجود در این داده ها پرطرفدار هستند. اما مدل بندی کارای ناهمگنی فضایی هنوز مورد سوال است. معمولا از رگرسیون وزنی جغرافیایی برای مدل بندی ناهمگنی موضعی داده های فضایی استفاده می شود. این رده از مدل ها برای داده های فضایی همگن در چند زیرناحیه، بیش از حد پیچیده هستند. در این مقاله، از یک رهیافت مبتنی بر خوشه بندی فضایی برای شناسایی زیرنواحی همگن استفاده می شود. سپس، در هر زیرناحیه، مدل های اقتصادسنجی فضایی بیزی به داده ها برازش داده می شوند. با توجه به پیچیدگی توزیع پسین مدل های پیشنهادی و دوری از مشکلات الگوریتم های MCMC، از روش تقریب لاپلاس آشیانه ای جمع بسته استفاده می شود. آنگاه در یک مطالعه شبیه سازی، عملکرد رهیافت پیشنهادی ارزیابی و نحوه کاربست رهیافت دومرحله ای پیشنهادی برای تحلیل داده های قیمت مسکن در شهر مشهد ارائه خواهد شد.

علم اقتصاد مثل هر علم دیگر، برای تبدیل شدن به یک علم تجربی باید یک «مساله روش شناختی» یعنی «مساله استقراء» را حل کند. بنیانگذاران پارادایم اقتصادسنجی فکر می کردند که می توان با استفاده از نظریه های «آمار و احتمالات» مساله استقراء را حل کرد. ایده مقاله حاضر این است که پارادایم اقتصادسنجی در راه رسیدن به این هدف ناکام مانده است. این ناکامی نیز یک دلیل روش شناختی (عدم حل مساله استقراء) داشته است که ریشه در یک «مساله معرفت شناختی» (یعنی «مساله علیت») دارد و نه به خیال بنیان گذاران پارادایم اقتصادسنجی دلایل صرفا تکنیکی که در حوزه علم آمار قابل حل باشد. برای اثبات این ادعا نشان داده می شود که پارادایم اقتصادسنجی، به رغم تنوع بخشی در تکنیک هایش، مبتنی بر مفهومی هیومی از علیت است که نمی تواند مساله استقراء را حل کند. راه حل تغییر در روش شناسی با توجه به ملاحظات معرفت شناختی است و نه صرفا تغییر در تکنیک های آماری. این در حالی است که اغلب نقدهای صورت گرفته به اقتصادسنجی در این راستا به این نکته توجه نداشته اند و نقدها معطوف به تکنیک های آماری بوده است. این مساله ادعای پارادایم اقتصادسنجی مبتنی بر سیاست گذاری علمی در علم اقتصاد را نیز با چالش مواجه می کند.

0